W poprzednim artykule omówiłem licencjonowanie Windows Server 2016 (link: http://blog.auditoria.pl/licencjonowanie-windows-server-2016/), a dziś chciałbym wyjaśnić kwestię licencji dostępowych do Windows Server.

Zacznijmy od ważnego zapisu z dokumentu POSTANOWIENIA LICENCYJNE DOTYCZĄCE OPROGRAMOWANIA MICROSOFT dla produktu Windows Server 2016 Standard i Datacenter (OEM) (link: https://www.microsoft.com/en-us/UseTerms/Oem/WindowsServer2016/DatacenterAndStandard/UseTerms_Oem_WindowsServer2016_DatacenterAndStandard_Polish.htm)

Do każdego urządzenia lub użytkownika uzyskującego w sposób bezpośredni lub pośredni dostęp do wystąpień serwera Licencjobiorca musi uzyskać i przypisać stosowną licencję dostępową.

Licencje dostępowe (Client Access License w skrócie CAL) możemy nabyć na:
urządzenie – Device CAL (R18-05121 WinSvrCAL 2016 SNGL OLP NL DvcCAL)
użytkownika – User CAL (R18-05123 WinSvrCAL 2016 SNGL OLP NL UsrCAL)

Licencja dostępowa Device CAL przypisywana jest do urządzenia i umożliwia dowolnej ilości użytkownikom dostęp i korzystanie z usług serwera z niniejszego urządzenia.

Licencja dostępowa User CAL przypisywana jest do użytkownika, który uzyskuje prawo dostępu i korzystania z usług serwera z dowolnych urządzeń.

Zapewne nasuwa się Wam teraz pytanie kim jest użytkownik? Czy jest on utożsamiany z kontem użytkownika (loginem), czy osoba mająca wiele kont to nadal jeden użytkownik? W dokumencie POSTANOWIENIA LICENCYJNE DOTYCZĄCE OPROGRAMOWANIA MICROSOFT dla produktu Windows Server 2016 Standard i Datacenter znaleźć możemy następujący zapis:

iv. Zmiana przypisania licencji CAL. Licencjobiorca może:
· zmienić na stałe przypisanie posiadanej licencji dostępowej (CAL) na urządzenie z jednego urządzenia na inne urządzenie albo posiadanej licencji dostępowej (CAL) na użytkownika z jednego użytkownika na innego użytkownika lub

· zmienić tymczasowo przypisanie licencji dostępowej (CAL) na urządzenie z jednego urządzenia na wypożyczone urządzenie, gdy to pierwsze nie działa, lub licencji dostępowej (CAL) na użytkownika na tymczasowego pracownika, gdy użytkownik jest nieobecny.

W powyższym fragmencie oprócz informacji o zmianie przypisania licencji CAL pojawia się słowo klucz „pracownik”. Zatem użytkownikiem jest osoba fizyczna z krwi i kości. Użytkownik posiadający kilka kont w Active Directory wymaga jednej licencji dostępowej CAL.

Kolejnym ważnym pytaniem jest co w przypadku, gdy firma posiada kilka serwerów fizycznych, bądź wirtualnych z oprogramowaniem Windows Server. Czy użytkownik, bądź urządzenia uzyskujące dostęp do np. 3 serwerów musi posiadać 3 licencje dostępowe? Odpowiedź brzmi oczywiście nie.

Ponownie posłużę się dokumentem POSTANOWIENIA LICENCYJNE DOTYCZĄCE OPROGRAMOWANIA MICROSOFT dla produktu Windows Server 2016 Standard i Datacenter (OEM):

Typy licencji CAL. Są dwa typy licencji CAL: na urządzenie i na użytkownika. Każda licencja CAL na urządzenie umożliwia dostęp do wystąpień oprogramowania serwera znajdujących się na licencjonowanych serwerach za pomocą jednego urządzenia używanego przez dowolnego użytkownika. Każda licencja CAL na użytkownika umożliwia jednemu użytkownikowi, używającemu dowolnego urządzenia, uzyskiwanie dostępu do wystąpień oprogramowania serwera znajdujących się na licencjonowanych serwerach. Licencjobiorca może używać kombinacji licencji CAL na urządzenie i na użytkownika.

Jedna licencja dostępowa CAL upoważnia użytkownika lub urządzenie do uzyskania dostępu do wielu serwerów w danej firmie lub w grupie podmiotów stowarzyszonych. Należy jednak pamiętać, że nie jest dozwolone, aby np. użytkownik firmy A posiadający licencję dostępową User CAL zakupioną przez firmę A, mógł za jej pomocą uzyskiwać dostęp do serwera firmy B, która nie jest podmiotem stowarzyszonym dla firmy A.

Potwierdzenie możemy znaleźć w dokumencie Product Terms (link: https://www.microsoft.com/pl-pl/Licensing/product-licensing/products.aspx):

Licencja Dostępowa (CAL) oznacza licencję dostępową, którą można przypisać do użytkownika lub urządzenia, zależnie od potrzeb. Licencja CAL użytkownika umożliwia jednemu użytkownikowi dostęp z dowolnego urządzenia do odpowiedniej wersji oprogramowania serwerowego lub jego wersji wcześniejszych. Licencja CAL urządzenia umożliwia dowolnemu użytkownikowi dostęp z jednego urządzenia do odpowiednich wersji oprogramowania serwerowego lub jego wersji wcześniejszych. Licencje CAL umożliwiają dostęp do oprogramowania serwerowego działającego wyłącznie na Licencjonowanych Serwerach klienta.

Zatem w jaki sposób prawidłowo zalicencjonować użytkowników uzyskujących dostęp do naszego serwera, ale nie będących pracownikami naszej firmy? W tym miejscu przyda nam się definicja tzw. użytkownika zewnętrznego (External User). Znajdziemy ją również w dokumencie Product Terms:

Użytkownicy Zewnętrzni to użytkownicy, którzy nie są pracownikami Klienta ani Podmiotów Stowarzyszonych Klienta oraz nie są pracującymi w obiektach Klienta kontrahentami lub przedstawicielami Klienta lub jego Podmiotów Stowarzyszonych.

Otóż, aby prawidłowo zalicencjonować użytkowników zewnętrznych mamy dwa rozwiązania. Pierwszą opcją jest zalicencjowanie ich za pomocą indywidualnych licencji CAL na użytkownika lub urządzenia. Drugą opcją jest zakup licencji Windows Server External Connector. Poniżej definicja z Product Terms:

Licencja typu External Connector oznacza Licencję przypisaną do Serwera przeznaczonego do użytku przez Klienta, umożliwiającą dostęp do odpowiedniej wersji oprogramowania serwera lub jego wcześniejszych wersji Użytkownikom Zewnętrznym.

Licencja Windows Server External Connector (R39-01181) przypisywana jest do konkretnego serwera fizycznego i umożliwia nieograniczonej liczbie użytkowników zewnętrznych łączenie i korzystanie z usług tego serwera fizycznego i uruchomionych na nim maszyn wirtualnych.

W wcześniej przytoczonym cytacie z Product Terms:

Licencja Dostępowa (CAL) oznacza licencję dostępową, którą można przypisać do użytkownika lub urządzenia, zależnie od potrzeb. Licencja CAL użytkownika umożliwia jednemu użytkownikowi dostęp z dowolnego urządzenia do odpowiedniej wersji oprogramowania serwerowego lub jego wersji wcześniejszych. Licencja CAL urządzenia umożliwia dowolnemu użytkownikowi dostęp z jednego urządzenia do odpowiednich wersji oprogramowania serwerowego lub jego wersji wcześniejszych. Licencje CAL umożliwiają dostęp do oprogramowania serwerowego działającego wyłącznie na Licencjonowanych Serwerach klienta.

oraz zapisem z POSTANOWIENIA LICENCYJNE DOTYCZĄCE OPROGRAMOWANIA MICROSOFT dla produktu Windows Server 2016 Standard i Datacenter (OEM):

Uzyskane przez Licencjobiorcę licencje CAL umożliwiają dostęp do wystąpień wcześniejszych wersji oprogramowania serwera, nie umożliwiają jednak dostępu do wystąpień wersji późniejszych. W celu uzyskania dostępu do wystąpień wcześniejszej wersji Licencjobiorca może także używać licencji CAL odpowiadających tej wersji.

Dowiadujemy się również, że licencja CAL upoważnia użytkownika lub urządzenie do uzyskiwania dostępu do usług danego rodzaju serwera, w wersji nie wyższej niż wersja posiadanej licencji (np. licencja dostępowa Windows Server 2012 CAL nie upoważnia do uzyskiwania dostępu do Windows Server 2016, ale licencja dostępowa Windows Server CAL 2012 pozwala na uzyskiwanie dostępu do Windows Server 2012 R2, Windows Server 2012, Windows Server 2008 R2 i wcześniejszych).

W przypadku korzystania z usług pulpitu zdalnego, oprócz omówionych w artykule licencji dostępowych CAL należy dodatkowo posiadać licencje dostępowe CAL na usługi pulpitu zdalnego w systemie Windows Server tzw. RDS CAL, który również występuje w opcjach:
• na użytkownika – RDS User CAL (6VC-03224 WinRmtDsktpSrvcsCAL 2016 SNGL OLP NL UsrCAL)
• na urządzenie – RDS Device CAL (6VC-03222 WinRmtDsktpSrvcsCAL 2016 SNGL OLP NL DvcCAL)
Jednakże o licencjach dostępowych RDS CAL szerzej napiszę w kolejnym artykule.

Okiem Eksperta:

Z mojego doświadczenia jako konsultanta SAM organizacje często nie zwracają wystarczającej uwagi na ilość użytkowników i urządzeń uzyskujących dostęp do środowiska serwerowego. W większości przypadków prowadzi to do nadużyć i braków licencyjnych. Chciałbym zachęcić administratorów do prowadzenia dokładnej ewidencji użytkowników i urządzeń wymagających licencji dostępowych Windows Server CAL. W przypadku posiadania Active Directory można skorzystać z prostego skryptu Powershell zwracającego np. nazwę użytkownika, ostatnią datę aktywności (logowania) i informację czy konto jest włączone lub wyłączone.

Import-Module ActiveDirectory

Get-ADUSER -Filter * -properties * |select-object Name,LastLogonDate,Enabled| Export-csv C:\usersAD.csv -notypeinformation -encoding utf8

Dodatkowo warto zaczerpnąć wiedzę na temat zatrudnionych pracowników w dziale kadr. Na podstawie tych dwóch źródeł danych w łatwy sposób jesteśmy w stanie określić wymaganą ilość licencji dostępowych CAL. Należy również pamiętać o wersjach posiadanych licencji dostępowych i wersjach używanych systemów Windows Server. Nie zapominajmy również o użytkownikach zewnętrznych.

Polub nas i śledź nas: